11.124 ชั่วโมงช้อปปิ้งคนไม่มีคู่รัก ย้อนมองจุดเริ่มแรก ความยิ่งใหญ่ ผลปรากฏว่า จากการปฏิวัติวงการช็อปปิ้งออนไลน์

วันที่ 11 พฤศจิกายน 2564 เดอะสเตรตส์ไทมส์ แถลงการณ์ว่า ในมาเลเซีย นักช้อปเริ่มชินชากับการตั้งหน้าตั้งตารอคอยการลดราคาออนไลน์ครั้งใหญ่อย่างวันที่ 7 ก.ค. (7.7) 9 เดือนกันยายน (9.9) หรือ 12 เดือนธันวาคม (12.12)

หรือแม้แต่ใน “วันคนไม่มีคู่รัก” 11 พฤศจิกายน ซึ่งเป็นจุดเริ่มแรกของโปรโมชั่นวันเลขคู่ทั้งหลายทั้งผอง

ในประเทศจีน นิสิตมหาวิทยาลัยที่ยังโสดจะฉลองวันนี้ โดยเรียกว่าเป็น “วันต่อต้านวาเลนไทน์” ก่อนที่จะร้านค้าย่อยออนไลน์อย่าง “อาลีบาบา” จะถือเอาวันสำหรับเหล่าคนไม่มีคู่รักนี้มาเผยแพร่ให้เป็นที่รู้จักในฐานะ “เทศกาลช้อปปิ้งออนไลน์”

เดี๋ยวนี้เทศกาลช้อปปิ้งดังที่กล่าวถึงมาแล้วปรับปรุงจนกระทั่งมีนามแฝงว่า 11.11 และถูกใช้อย่างมากมายเพื่อเหมาะสมกับสิ่งที่ต้องการของชาวมาเลเซีย ตัวอย่างเช่นการสตรีมเนื้อหาและเกมแบบสด เพื่อรองรับความบันเทิงและนำความสุขมาสู่ลูกค้า ที่นอกเหนือไปจากวิธีขายเชิงธุรกรรม

ย้อนกลับไปในปี 2555 เมื่อแพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซ Lazada (ลาซาด้า) ได้เข้าถึงมาเลเซีย การซื้อของออนไลน์เพียงอย่างเดียวนั้นเป็นเรื่องแปลกใหม่สำหรับที่นั่น วิสาหกิจขนาดกึ่งกลางและขนาดเล็ก (SMEs) และแบรนด์ต่างๆยังคงระแวดระวังในหัวข้อนี้ เช่นเดียวกับลูกค้าชาวมาเลเซีย

แม้ว่าจะไม่ค่อยดังนัก แต่ลาซาด้าได้เปิดตัววิธีขาย 11.11 ครั้งแรกในปี 2556 โดยได้รับแรงบันดาลใจจากเทศกาลช้อปปิ้งออนไลน์ที่ไปถึงเป้าหมายอย่างล้นหลามของจีน โดยเรียกว่าอาทิตย์ปฏิรูปออนไลน์ (Online Revolution Week) กระทั่งเปลี่ยนเป็นที่นิยม

11.11 เอฟเฟกต์

11.11 เป็นวันที่ยอดขายในอีคอมเมิร์ซสูงที่สุดในรอบปี มีการยกฐานะอุตสาหกรรมสู่มาตรฐานและมาตรฐานใหม่ทุกปี

ปี 2563 ลาซาด้าทำลายสถิติเทศกาลช้อปปิ้ง 11.11 โดยมีผู้ใช้มากกว่า 40 ล้านคนและคนขาย 400,000 รายที่ร่วมสำหรับเพื่อการขายวันเดียวทั่วทั้งยังภูมิภาค คนขายกว่า 8,000 ราย ซึ่งจำนวนมากเป็น SMEs ทำเงินได้มากกว่า 10,000 เหรียญสหรัฐ (41,600 ริงกิต) ภายในระยะเวลา 1 วัน

11.11 ได้เปลี่ยนเป็นงานสำคัญสำหรับคนขายออนไลน์เป็นจำนวนมากและคนที่ไปถึงเป้าหมายใช้เวลาเกือบจะหกเดือนสำหรับเพื่อการเตรียมพร้อมล่วงหน้าสำหรับวันชี้ชะตา พวกเขาใช้เวลานี้เพื่อหาออร์เดอร์ ว่าจ้างพรีเซนเตอร์ และสร้างการเข้าชมสำหรับหน้าออนไลน์ของตนเอง เพื่อนำไปสู่วิธีขายครั้งใหญ่ที่สุดแห่งปี

สำหรับบางคน เทศกาลช้อปปิ้งวันเดียวนี้ เป็นช่วงเวลาที่พวกเขาสามารถเก็บยอดขายได้มากที่สุดในรอบปี และยังเป็นช่องทางที่จะทำให้ทุกสายตาในประเทศเห็นธุรกิจของพวกเขา เนื่องจากว่าเมื่อปริมาณการใช้งานบนลาซาด้าถึงจุดสูงสุด แบรนด์ต่างๆจะได้พบกับลูกค้ากลุ่มใหม่ และวิธีขายในวัน 11.11 อาจจะส่งผลให้คนซื้อที่ซื้อครั้งเดียวเปลี่ยนเป็นลูกค้าที่กลับมาซื้อซ้ำตลอดทั้งปี

ทั้งหมดนี้เป็นผลพวงที่ 11.11 มีต่อธุรกิจ

ภายใน 1 วัน แบรนด์หรือสินค้าอาจเปลี่ยนเป็นที่นิยม ทำให้คนขายออนไลน์สามารถขยายกิจการของตนเองได้อย่างเร็วในเลวข้ามคืน

หนึ่งในคนขายของในลาซาด้า กล่าวมาว่า “ก่อนหน้านี้ที่ผ่านมาพวกเราเป็นร้านบนเฟซบุ๊ก แต่กับลาซาด้า พวกเราสังเกตว่าพวกเราสามารถเข้าถึงผู้คนได้มากขึ้น เพราะเหตุว่าเป็นแพลตฟอร์มที่ปลอดภัยกว่า เนื่องจากว่ามีการปกป้องคนซื้อ ที่แท้ ยอดขายของพวกเราเพิ่มขึ้น 800% ในปีแรกที่พวกเรามีส่วนร่วมสำหรับเพื่อการขาย 11.11”

11.11 เป็นเรื่องธุรกิจอย่างเดียวหรือเปล่า ?

เอบีซีนิวส์ ตอบง่ายๆว่า “ไม่” นอกจากการช้อปปิ้งแล้ว ยังมีการจัดงานกิจกรรมด้านวัฒนธรรมในคืนวันที่ 11 พฤศจิกายนอีกด้วย
แพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซหลายแห่งจัดงานกาล่าสุดเลิศ เคยมีศิลปินดังอย่าง “เทย์เลอร์ สวิฟต์” และ “ฟาร์เรลล์ วิลเลียมส์” ร่วมงานในปีกลายๆด้วย ทั้งยังตัวรายการยังได้กระจายเสียงทางทีวีดาวเทียมระหว่างชาติ และแพลตฟอร์มสตรีมมิ่งออนไลน์ ซึ่งล่อใจผู้ชมหลายพันล้านคน

ปี 2563 “เคคราว เพอร์รี” ศิลปินดังอีกคน ได้ส่งคลิปไปที่งานกาล่าดินเนอร์ในจีนเพื่อฉลองวันคนไม่มีคู่รัก

ด้วยส่วนลดและโปรโมชันจากเหล่าเซเลปมากมาย ทำให้วันคนไม่มีคู่รักไม่ได้มีไว้สำหรับลูกค้าคนจีนแค่นั้น ท้ายที่สุดแพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซในเครืออาลีบาบายังได้นำวันคนไม่มีคู่รัก มาสู่เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ด้วย ซึ่งรวมถึงไทยและประเทศสิงคโปร์

เพราะเหตุไรนักช้อปคนจีนถึงเยอะ

สำหรับนักช้อปคนไม่ใช่น้อย การใช้จ่ายตามแรงกระตุ้นที่นำโดยวัฒนธรรมบริโภคนิยม เป็นสิ่งที่ไม่อาจต้านทานได้ นักช้อปคนจีนบางคนถึงกับล้อเลียนด้วยมุก “ตัดมือ” เพื่อหยุดพวกเขาจากการซื้อ

“หยาง เจี้ยงหลัน” นักจิตวิทยา เตือนว่าลูกค้าอาจกำลังทรมาณสาหัสจากความเปลี่ยนไปจากปกติสำหรับเพื่อการซื้อที่คาดคั้นซึ่งมีต้นเหตุจากอารมณ์ด้านลบ

หยางยังกล่าวถึงผลพวงจาก “ความประพฤติการซื้อของอย่างเพ้อคลั่ง” ว่า คนวัยหนุ่มวัยสาวอาจใช้วันคนไม่มีคู่รักเพื่อทุเลาแรงกดดันในชีวิต

“การช้อปปิ้งอย่างเพ้อคลั่ง อาจเป็นวิธีทุเลาความเคร่งเครียดและให้รางวัลตนเอง”

แม้กระนั้น เธอเชื่อว่าวันคนไม่มีคู่รักจะยังคงเป็นงานด้านวัฒนธรรมและธุรกิจในระยะยาว

ปีนี้เศรษฐกิจจีนชะลอตัว

สำนักข่าวซีเอ็นเอ็น บิสซิเนส แถลงการณ์ว่า แม้ 11.11 จะสร้างรายได้นับหมื่นล้านเหรียญสหรัฐให้กับอาลีบาบา แต่ดูท่าปีนี้บริษัทจะค่อนข้างจะระแวดระวังการใช้จ่ายมากกว่าปีกลายๆจากเงินเฟ้อที่เพิ่มขึ้น ท่ามกลางภาวะเศรษฐกิจที่ชะลอตัว และการบังคับใช้กฎข้อบังคับที่เอาจริงเอาจัง

อาลีบาบาและ JD.com อาจทำสถิติยอดขายใหม่ในปีนี้เหมือนปกติ นักวิเคราะห์จาก Citi คาดคะเนว่าปริมาณสินค้ารวม (GMV) ของอาลีบาบาจะสูงถึง 578,000 ล้านหยวน หรือราว 90,000 ล้านดอลลาร์ ในตอน 124 ชั่วโมงแรกของพฤศจิกายน หรือเพิ่มขึ้น 15% เมื่อเทียบกับปีที่ผ่านมา

แต่อัตราการเติบโตนั้นคาดว่าจะช้ากว่าปีที่ผ่านมามาก เนื่องจากว่าปีที่ผ่านมาอาลีบาบาโพสต์เพิ่มขึ้นถึง 26% นักวิเคราะห์ของ Citi ยังคาดคะเนว่าการเติบโตของ GMV ของ JD.com สำหรับตอนการซื้อสินค้า จะลดเหลือ 22-26% น้อยกว่าปีที่ผ่านมา ซึ่งอยู่ที่ 33%

นักวิเคราะห์ของ Citi เขียนในรายงานล่าสุดว่า แคมเปญต่างๆยังผลักดันวิธีขายได้ ลูกค้ามีความต้องการที่แข่งแข็ง แม้พกเขาจะมีความระมัดระวังจากผลพวงทางด้านเศรษฐกิจ

เศรษฐกิจของจีนเติบโตในอัตราที่ช้าที่สุดในรอบปี เพราะเหตุว่าปัญหาด้านพลังงาน การหยุดชะงักของการขนส่ง และวิกฤตด้านอสังหาฯที่ทวีความรุนแรงขึ้น ส่งผลเสียต่อประเทศที่มีขนาดเศรษฐกิจใหญ่เป็นชั้นสองของโลก

ในขณะเดียวกัน อัตราเงินเฟ้อของจีนก็เพิ่มขึ้น ส่งผลต่อผลกำไรและกำลังซื้อของลูกค้า รวมถึงในกรณีที่ต้นทุนสินค้าที่ออกจากโรงงานในจีน พุ่งขึ้นอีกเป็นประวัติการณ์เมื่อเดือนที่แล้ว

เมื่อเดือนตุลาคม ดัชนีราคาผู้ผลิตของจีนพุ่งขึ้น 13.5% เมื่อเทียบกับตอนเดียวกันของปีที่ผ่านมา แม้กระนั้น มีสัญญาณบอกว่าต้นทุนที่สูงขึ้นนั้นกำลังลดน้อยลง

ส่วนดัชนีราคาลูกค้าของจีนเพิ่มขึ้น 1.5% จากตอนเดียวกันของปีที่ผ่านมา หรือเพิ่มเป็นสองเท่าของเดือนก่อนหน้า และเป็นอัตราการเพิ่มขึ้นที่เร็วที่สุดตั้งแต่แมื่อก.ย.ปีที่ผ่านมา

11.11 ก่อเรื่องมลภาวะ

รอยเตอร์ส แถลงการณ์ว่า ถึงเวลาจบงานช้อปปิ้งที่ใหญ่ที่สุดในโลก แม้อาลีบาบาจะเริ่มเทศกาล 11.11 ไปแล้ว และอยากให้เทศกาลครั้งนี้เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมมากขึ้นเรื่อยๆ แต่มหกรรมนี้ขัดแย้งกับเป้าหมายด้านสิ่งแวดล้อมของทางการจีนมากขึ้นถ้าเกิดอาลีบาบาขมักเขม้นกับความทนทาน การไม่มีความเอาใจใส่การบริโภคที่มากเหลือเกิน จะก่อให้เกิดปัญหามากกว่าการจัดการปัญหา

จากกระแสการช้อปอย่างยิ่งใหญ่ที่เกิดขึ้น เป็นผลงานที่น่าประทับใจ ซึ่งเกี่ยวพันกับคนงานหลายล้านคนภายในการจัดการบรรจุภัณฑ์หลายพันล้านชิ้น หน่วยงานด้านลอจิสติกส์ของอาลีบาบาระดมเรือบิน 3,000 ลำระหว่างงานปีที่แล้วเพื่อขนส่งผลิตภัณฑ์ และปีนี้ได้พรีสต็อกสินค้าจากต่างประเทศไปแล้วกว่า 300 ล้านชิ้น จำนวนดังที่กล่าวถึงมาแล้วมีต้นทุนด้านสิ่งแวดล้อม แม้ว่าจะมองน้อย

กรีนพีซเคยประมาณการว่า การขนส่งสิ่งของในวันคนไม่มีคู่รัก เมื่อปี 2559 สร้างก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ ปริมาณ 52,400 ตัน รายงานล่าสุดเมื่อปี 2562 คาดคะเนว่าปริมาณสิ่งของบรรจุภัณฑ์ที่ใช้โดยอีคอมเมิร์ซและภาคการจัดส่งจะเพิ่มขึ้นมากกว่าสี่เท่าเป็น 41.3 ล้านตัน จากปี 2561 ถึงปี 2568

ในส่วนของอาลีบาบามีแผนการที่จะลดการปล่อยคาร์บอนที่เกี่ยวพันกับการสั่งซื้อลง 30% ในปีนี้ แม้ว่าจะไม่มีการเปิดเผยจำนวนที่แท้จริงก็ตาม โดยวิธีการลดการปล่อยคาร์บอนอาจเป็นบริการรีไซเคิล หรือการตั้งศูนย์ข้อมูลที่ใช้พลังงานหมุนวน หรือแม้แต่อัลกอริทึมที่จับคู่สินค้ากับพัสดุที่มีขนาดสมควรเพื่อลดขยะ

นอกจากนี้ บริษัทยังเสนอบัตรกำนัลค่า 100 ล้านหยวน (15,600,000 เหรียญสหรัฐ) สำหรับแบรนด์ที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม ด้วย

หัวข้อนี้นับว่าเป็นเรื่องที่น่าปลื้ม ยิ่งในตอนที่มีการสัมมนา COP26 ที่เมืองกลาสโกว์ของสก็อตต์แลนด์ ซึ่งผู้นำ สี จิ้นผิง ได้ตั้งเป้าหมายให้จีนลดการใช้คาร์บอนในปี 2603
วันคนไม่มีคู่รัก ยังอยู่ได้ยืนยาวกว่าเป้าหมายเดิมที่ตั้งไว้เพียงแค่กลไกทางการตลาด และไม่ได้มีความสลักสำคัญกับการคลังในทุกวันนี้ เนื่องจากว่าธุรกรรมที่เกิดขึ้นในปีที่ผ่านมาคิดเป็นเพียงแค่ 6% ของผลรวมงบประมาณอาลีบาบา